ks. Ryszard Czajka

W kończącym się roku kalendarzowym Pan Życia i Śmierci powołał do siebie siódmego chrystusowca, który po doświadczeniach duszpasterskich na dawnych Kresach Rzeczypospolitej realizował swoje kapłańskie i zakonne powołanie w parafiach w kraju. Parafia w Marianowie okazała się ostatnią, choć miał jeszcze wiele planów duszpasterskich. Niestety…, zaledwie po roku pracy został odwołany do wieczności.

Ks. Ryszard Czajka urodził się 20 października 1964 r. w Stargardzie Szczecińskim. Był synem Stanisława i Czesławy, z domu Żołądź. Został ochrzczony 14 listopada 1964 r. w parafii pw. Świętego Michała Archanioła w Dobrzanach, w której duszpasterstwo od zakończenia II wojny światowej prowadzą bracia i księża chrystusowcy. Młody Ryszard z całą rodziną mieszkał i wzrastał w Ognicy, jednej z wiosek należącej do parafii w Dobrzanach, w której znajduje się kościół filialny pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła. W tej wiosce ukończył szkołę podstawową i po przygotowaniu przyjął sakrament spowiedzi i pierwszej Komunii Świętej. W kościele parafialnym w Dobrzanach 26 października 1980 r. przyjął sakrament bierzmowania z rąk bpa Jana Gałeckiego, przyjmując imię Józef. Po ukończeniu szkoły podstawowej kontynuował edukację w Zasadniczej Szkole Rolniczej w Dobrzanach i pomagał równocześnie mamie w rodzinnym gospodarstwie rolnym (albowiem gdy miał zaledwie sześć lat Pan Życia i Śmierci odwołał do wieczności jego tatę). Po jej ukończeniu został przyjęty do trzyletniego Technikum Rolniczego w Stargardzie Szczecińskim, które ukończył w 1984 r., zdobywając zawód technika rolnika produkcji zwierzęcej i roślinnej.

1 września 1984 r. napisał podanie z prośbą o przyjęcie do Towarzystwa Chrystusowego w Poznaniu, gdzie znalazły się m.in. takie słowa: „Mam zamiar kontynuować naukę w seminarium dla Polonii. Zamiar ten mam już od bardzo dawna i nie chcę z niego zrezygnować”. Do podania dołączył dobre świadectwo moralności, które wystawił mu ówczesny proboszcz dobrzańskiej parafii ks. Marian Koniewski. Napisał w nim m.in., że od pierwszej klasy szkoły podstawowej był ministrantem i brał udział w organizowanych przez zgromadzenie zakonne tzw. „Zjazdach ziębickich” i „Wakacjach z Bogiem”. Kilka dni później, 5 września 1984 r., znalazł się w murach domu zakonnego Towarzystwa Chrystusowego w Mórkowie. Po trzytygodniowym aspirandacie 28 września 1984 r. w Mórkowie rozpoczął kanoniczny nowicjat. Magistrem nowicjatu był ks. Krzysztof Ośka. Na zakończenie nowicjackiej próby 29 września 1985 r. złożył w domu nowicjackim na ręce wikariusza generalnego ks. Ryszarda Bucholca pierwszą profesję zakonną. W podaniu o dopuszczenie do profesji zakonnej podkreślił gotowość wyjazdu do pracy wśród Polonii Zagranicznej.

Po pierwszych ślubach 1 października 1985 r. rozpoczął w Wyższym Seminarium Duchownym Towarzystwa Chrystusowego w Poznaniu studia filozoficzno-teologiczne, które zwieńczył egzaminami z całości materiału z filozofii i teologii. W czasie studiów ponawiał profesję zakonną w kaplicy Domu Głównego i seminarium zgromadzenia w Poznaniu: drugą profesję złożył 29 września 1986 r., a trzecią – 29 września 1987 r. 22 kwietnia 1990 r. w Poznaniu złożył profesję dozgonną na ręce wikariusza generalnego ks. Bernarda Kołodzieja. Okres formacji seminaryjnej to czas, w którym Ryszard został wprowadzony w posługi kapłańskie oraz przyjął święcenia kapłańskie: w posługę lektoratu został wprowadzony 8 maja 1988 r. przez przełożonego generalnego ks. Edwarda Szymanka, w posługę akolitatu – 12 maja 1989 r., również przez przełożonego generalnego ks. Edwarda Szymanka. W te posługi został wprowadzony w kaplicy Domu Głównego i seminarium w Poznaniu. W poniedziałek 23 kwietnia 1990 r przyjął w katedrze poznańskiej święcenia diakonatu z rąk bpa Stanisława Napierały. Rok później, we wtorek 21 maja 1991 r., bp Stanisław Napierała udzielił mu w poznańskiej katedrze święceń kapłańskich. W podaniu do przełożonego generalnego z prośbą o dopuszczenie do święceń kapłańskich napisał m.in: „Oświadczam, że do święceń przystępuję z własnej woli i dobrowolnie, pragnąc do końca życia pełnić posługę kapłańską w Kościele katolickim”. Na obrazki prymicyjnym natomiast umieścił ostatnie słowa Pana Jezusa zawarte w Ewangelii według św. Mateusza „Ja jestem z wami po wszystkie dni, aż do skończenia świata” (Mt 28,20), dodając krótką modlitwę: „Panie, bądź radością i nagrodą Mamie, zmarłemu Ojcu, Rodzeństwu, Rodzinie oraz wszystkim, którzy mnie wspierali modlitwą i towarzyszyli przyjaźnią na drodze do kapłaństwa”.

Po święceniach kapłańskich i prymicjach w rodzinnej parafii w Dobrzanach ks. Ryszard na spotkaniu neoprezbiterów z wikariuszem generalnym ks. Bernardem Kołodziejem zadeklarował chęć wyjazdu na Wschód, konkretnie na Ukrainę, gdzie Towarzystwo Chrystusowe podjęło w 1989 r. posługę duszpasterską w Kamieńcu Podolskim. Na pracę duszpasterska na Ukrainie wyraził zgodę Prymas Polski kard. Józef Glemp, który w piśmie z dnia 27 czerwca 1991 r. skierowanym do ks. Ryszarda pisał: „Z radością dowiedziałem się, że postanowiłeś podjąć służbę duszpasterską wśród wiernych wyznania rzymskokatolickiego na Ukrainie. Proszę więc o wierne wypełnianie następujących zadań, które Ci wyznaczam: Jesteś oddany do dyspozycji J.E. Księdza Biskupa Jana Olszańskiego lub jego następcy na okres trzech lat. Pracę duszpasterską będziesz wykonywał w parafiach, które on wskaże. Po trzech latach możesz przedłużyć pobyt w Ukraińskiej SRR, albo wrócić do Polski lub też wybrać inne miejsce duszpasterstwa w Związku Radzieckim, zawsze jednak za zgodą władz kościelnych i cywilnych. Będziesz z równą gorliwością służył wiernym używającym języka polskiego, jak też jakiegokolwiek innego, który postarasz się poznać stosownie do potrzeby. Będziesz pamiętał, że udałeś się do ludzi wierzących i niewierzących wyposażonych w bogactwo mocy Bożej, a cokolwiek Ci oni ze swego mienia użyczą, obrócisz w skromnej części na swoje utrzymanie, reszta zaś pozostanie dobrem Kościoła, któremu będziesz służył”.

Po przyjeździe do Kamieńca Podolskiego i otrzymaniu jurysdykcji od bpa Olszańskiego najpierw został ustanowiony wikariuszem w katedrze kamienieckiej, gdzie proboszczem był chrystusowiec ks. Roman Twaróg. Następnie pomagał w pracy duszpasterskiej w Mikołajowie i dojeżdżał ok. 220 km do Krzywego Rogu. W 1993 r. został mianowany proboszczem w parafii Świętego Ludwika w Krzywym Jeziorze. Po wieloletniej rusyfikacji i niszczeniu Kościoła Rzymskokatolickiego na tych terenach, zwłaszcza w czasach komunistycznych, posługa duszpasterska w rozleglej wówczas diecezji kamienieckiej była pionierska, była to praca od podstaw, budowanie niemalże od zera, ponieważ niewiele pozostało rzymskokatolickich obiektów sakralnych. Wtedy też chrystusowcy rozpoczęli duszpasterstwo w Doniecku, milionowym mieście, które nie miało jeszcze rzymskokatolickiej świątyni. Ks. Ryszard na Ukrainie posługiwał do sierpnia 1995 r.

Wtedy to decyzją przełożonego generalnego ks. Tadeusza Winnickiego został przeniesiony na Białoruś i od września 1995 r. podjął pracę duszpasterską jako wikariusz przy kościele katedralnym w Grodnie. Po roku został przeniesiony do parafii Świętych Piotra i Pawła w Iwiu. We wrześniu 1997 r. został mianowany proboszczem w parafii pw. Świętego Mikołaja w Gieranionach. Obecnie jest to wieś i wsią była, gdy ks. Ryszard podejmował duszpasterskie posługiwanie, ale trzeba powiedzieć, że w czasach Rzeczypospolitej szlacheckiej było to nieduże miasteczko, a w XVII i XVIII wieku było to miasto królewskie. Mieściła się w nim siedziba rodu Gasztołdów. Ks. Ryszard przepracował tu owocnie i gorliwie 10 lat, do 23 czerwca 2007 r. Kiedy wracał do kraju, od bpa Aleksandra Kaszkiewicza, biskupa grodzieńskiego otrzymał podziękowanie za długoletnią i ofiarną pracę duszpasterską. Podczas posługi w Gieranionach 2 września 1998 r. został ustanowiony przez przełożonego generalnego ks. Tadeusza Winnickiego odpowiedzialnym za wspólnotę chrystusowców pracujących na terenie Białorusi. Do jego obowiązków należało m.in. organizowanie dni skupienia, wyjazdy poza terytorium kraju i troska o sprawy materialno-bytowe.

Po powrocie do kraju latem 2007 r., został skierowany przez wikariusza generalnego ks. Zbigniewa Rakieja do parafii pw. Matki Bożej Królowej Polski w Tetyniu: w lipcu i sierpnia 2007 r. zastępował tamtejszego proboszcza, uzyskał na ten czas wszelkie upoważnienia i jurysdykcje od abpa Zygmunta Kamińskiego, metropolity szczecińsko-kamieńskiego. 26 sierpnia 2007 r., na prośbę wikariusza generalnego ks. Zbigniewa Rakieja, ks. Ryszard został mianowany przez bpa Jana Tyrawę, ordynariusza bydgoskiego, proboszczem parafii pw. Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Potulicach oraz objął funkcję kapelana w Zakładzie Karnym w Potulicach. Ks. Ryszard, jako kolejny proboszcz potulicki, kontynuował prace przy zabytkowym kościele, aby dawna kaplica rodu Potulickich odzyskała dawny blask. Zdobywał potrzebne fundusze, które przeznaczał na kolejne prace remontowe. W 2009 r. wymieniono więźbę dachową i pokrycie dachu. Później remontowano sufit i odnawiano ściany świątyni. Jako proboszcz posługiwał w Potulicach do końca sierpnia 2014 r. Na prośbę wikariusza generalnego ks. Bogusława Burgata z dniem 1 września 2014 r. został odwołany przez bpa Jana Tyrawę z urzędu proboszcza. Pozostał w parafii, posługując jako pomocnik duszpasterski i kapelan w tamtejszym Zakładzie Karnym. 15 września 2015 r. został powołany przez przełożonego generalnego ks. Ryszarda Głowackiego do Komisji Przedkapitulnej ds. Duszpasterstwa. Natomiast 16 września 2015 r. bp bydgoski Jan Tyrawa, powierzył dodatkowo ks. Ryszardowi opiekę duszpasterską nad więźniami przebywającymi w Oddziale Zewnętrznym w Strzelewie.

W Potulicach w 2016 r. obchodził uroczyście srebrny jubileusz swojego kapłaństwa. W okolicznościowym liście gratulacyjnym przełożony generalny ks. Ryszard Głowacki napisał m.in.: „Twój srebrny jubileusz, jest wyróżniony przez fakt, iż przypada w okresie Nadzwyczajnego Jubileuszu Roku Miłosierdzia oraz 1050. Rocznicy Chrztu Polski. Za Twoją posługę i realizację misji Towarzystwa Chrystusowego w Kościele, składam w imieniu własnym oraz całej naszej Rodziny Zakonnej serdeczne podziękowanie”. Podejmowane przez ks. Ryszarda wysiłki na rzecz przywracania blasku grobowej kaplicy Potulickich zostały zauważone i docenione: w sierpniu 2017 r. Piotr Całbecki, marszałek województwa kujawsko-pomorskiego nagrodził ks. Ryszarda medalem: Hereditas Saeculorum w szóstej edycji konkursu „Dziedzictwo Wieków” za szczególne osiągnięcia w opiece nad zabytkami i ochronie zabytków (https://www.powiat24.pl/Ks._Ryszard_Czajka_doceniony._Otrzyma_medal_Hereditas_Saeculoru_,50014.html). Ks. Ryszard odebrał medal podczas obchodzonych we wrześniu Europejskich Dni Dziedzictwa już jako proboszcz parafii w Gosławiu na Pomorzu Zachodnim, albowiem na prośbę wikariusza generalnego ks. Bogusława Burgata, z dniem 28 lutego 2017 r. został przez bpa Jana Tyrawę zwolniony z obowiązków duszpasterskich w parafii pw. Zwiastowania NMP w Potulicach oraz funkcji kapelana w Zakładzie Karnym w Potulicach i Strzelewie. Za owocną i gorliwą pracę otrzymał podziękowanie oraz błogosławieństwo. 1 marca 2017 r., na wniosek wikariusza generalnego, został mianowany przez abpa Andrzeja Dzięgę, metropolitę szczecińsko-kamieńskiego proboszczem, parafii pw. Chrystusa Króla w Gosławiu. Kościół parafialny jest jednym z najstarszych diecezji – pochodzi z XIII wieku. Do parafii gosławskiej, położonej w dekanacie trzebiatowskim, należało pięć niewielkich miejscowości i posiadała ona dwie dojazdowe kaplice w Gołańczy-Osiedlu i Siemidarżnie. 26 października 2018 r. został powołany przez wikariusza generalnego ks. Bogusława Burgata do Komisji Przedkapitulnej ds. Duszpasterstwa.

W sierpniu 2022 r., na wniosek wikariusza generalnego, został zwolniony przez abpa Andrzeja Dzięgę, metropolitę szczecińsko-kamieńskiego, z parafii w Gosławiu i jednocześnie mianowany proboszczem parafii pw. Niepokalanego Poczęcia NMP w Marianowie. Do tej parafii, poza Marianowem, należały jeszcze trzy miejscowości: Mariankowo, Czarnkowo i Wiechowo (w tych dwóch ostatnich znajdowały się kościoły filialne). W parafii zastąpił ks. Jana Dziducha, który prawie 30 lat pełnił tam posługę duszpasterską oraz organizował wiele wydarzeń kulturalnych, m.in. międzynarodowe plenery malarskie i koncerty. Ks. Ryszard podjął się kontynuacji tych dzieł i rok później wraz z władzami gminy zorganizował podwójny jubileusz: 775 lat Marianowa i 75 lat posługi duszpasterskiej chrystusowców. Główne obchody odbyły się w niedzielę 25 czerwca 2023 r. pod patronatem Zbigniewa Boguckiego wojewody zachodniopomorskiego. Zgromadziły liczne grono parafian i gości, wśród których należy zauważyć przedstawicieli władz powiatu stargardzkiego i lokalnych parlamentarzystów oraz pochodzącą z marianowskiej parafii s. Alicję Wenc MChR, wikarię generalną Zgromadzenia Sióstr Misjonarek Chrystusa Króla dla Polonii Zagranicznej. W południe został odprawiona uroczysta Msza Święta, której przewodniczył przełożony generalny ks. Krzysztof Olejnik, a okolicznościowe kazanie wygłosił ks. Bernard Kołodziej. Przywołał w nim chrystusowców, którzy po II wojnie światowej podjęli duszpasterskie posługiwanie na całym Pomorzu Zachodnim (w tym i w Marianowie). Po liturgii w kościele odbyła się sesja naukowa, podczas której głos ks. proboszcz Ryszard przedstawił posługę chrystusowców w Marianowie, a dr Paweł Migdalski z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Szczecińskiego ukazał walory historyczne Marianowa związane z ufundowaniem klasztoru Cysterek, który był nie tylko miejscem kultu religijnego, lecz także ośrodkiem kultury, oświaty i postępu oddziałującym na okoliczne miejscowości. Ów podwójny jubileusz zakończono występami artystycznymi oraz piknikiem przy kościele.

Niestety nie dane było ks. Ryszardowi ukazać wiele z bogactwa talentów i możliwości duszpasterskich… Nie dane mu było długo popracować w Marianowie, bo po 16 miesiącach od przybycia do parafii, tuż przed świętami Bożego Narodzenia 2023 r., Pan Życia i Śmierci odwołał go do Siebie. Ks. Ryszard Czajka SChr zmarł w nocy z wtorku na środę 20 grudnia 2023 r. w Marianowie. Przeżył 59 lat, w tym 38 lat życia zakonnego i 32 lata – kapłańskiego. Po jego śmierci list kondolencyjny przesłał bp Aleksander Kaszkiewicz, ordynariusz grodzieński, w którym napisał m.in.: „Z wielkim smutkiem i bólem wspólnota Kościoła Grodzieńskiego przyjęła wiadomość o odejściu do wieczności śp. ks. Ryszarda Czajki SChr, gorliwego misjonarza i duszpasterza, który z oddaniem służył ludowi wiernemu na Grodzieńszczyźnie w parafiach katedralnej pw. św. Franciszka Ksawerego w Grodnie, św. Apostołów Piotra i Pawła w Iwiu i św. Mikołaja w Gieranionach… Był to duszpasterz szczerze zatroskany o dobro duchowe powierzonych sobie wiernych, doświadczony organizator remontów kościoła, ceniony spowiednik, przede wszystkim zaś jako człowiek wielkiego serca słynący z dobroci, życzliwości, prostoty, pogody ducha i otwartości na bliźnich”.

Uroczystości pożegnania ks. Ryszarda rozpoczęły się w piątek 22 grudnia 2023 r. w kościele parafialnym w Marianowie. Na Mszę Świętą żałobną o godz. 18.00 pod przewodnictwem i z homilią wikariusza generalnego ks. Bogusław Burgat przybyli licznie parafianie (którzy również zamówili wiele intencji mszalnych za swojego proboszcza, odprawianych w kolejnych miesiącach przez następcę – ks. Roberta Ozimkiewicza SChr). Na zakończenie liturgii ciało zmarłego kapłana zostało odprowadzone do karawanu i przewiezione nim do Stargardu, gdzie następnego dnia, w sobotę 23 grudnia, odbył się jego pogrzeb. Do kościoła parafialnego pw. św. Jana Chrzciciela w Stargardzie przybyli licznie parafianie, księża diecezjalni i zakonni (w tym Współbracia chrystusowcy). O godz. 9.30 odmówiono różaniec za zmarłego kapłana, a o godz. 10.00 rozpoczęła się koncelebrowana Msza Święta pogrzebowa, której przewodniczył bp Henryk Wejman, biskup pomocniczy archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej (tyt. Sinitis), a homilię wygłosił ks. Bogusław Burgat, wikariusz generalny zgromadzenia. Pod koniec Eucharystii w imieniu kolegów z rocznika przemówił ks. Jarosław Bilicki, proboszcz w Kozielicach, a następnie odbył się obrzęd ostatniego pożegnania, który poprowadził bp Henryk. Po Mszy ciało zmarłego kapłana odprowadzono do karawanu i przewieziono na stargardzki cmentarz komunalny przy ul. Kościuszki, tzw. Stary Cmentarz. Ostatnie modlitwy przy otwartym grobie poprowadził kolega rocznikowy ks. Teodor Puszcz. Na sam koniec głos zabrał proboszcz stargardzki ks. Krzysztof Wąchała, który podziękował wszystkim za uczestnictwo i modlitwę za zmarłego ks. Ryszarda.

Ks. Ryszard Czajka spoczął w kwaterze księży i braci chrystusowców (sąsiadującej z kwaterą, w której spoczywają jego rodzice i bliscy) na Starym Cmentarzu w Stargardzie, gdzie oczekuje zmartwychwstania.

DOBRY JEZU A NASZ PANIE DAJ MU WIECZNE SPOCZYWANIE!

ks. Bernard Kołodziej SChr